Rada Języka Polskiego upraszcza ortografię - jakie zmiany w tekście i nazwach

W Koninie i w całej Polsce pisownia ma wejść w nowy porządek od 1 stycznia 2026 r.. Decyzja Rady Języka Polskiego ma uprościć zasady, zlikwidować część wyjątków i dać wydawcom oraz szkołom czas na przygotowanie się. Dla zwykłego czytelnika oznacza to mniej wątpliwości przy pisaniu, ale też konieczność aktualizacji słowników, podręczników i programów komputerowych.

• Dokument, który ma stać się jedynym źródłem zasad pisowni i interpunkcji
• Konsekwencje praktyczne - co dokładnie się zmienia i co to znaczy dla Konina

Dokument, który ma stać się jedynym źródłem zasad pisowni i interpunkcji

Na podstawie komunikatu Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN (opublikowanego w dokumencie Komunikat Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN z dnia 10 maja 2024 r.) Rada przyjęła zmiany uchwalone podczas posiedzeń 7 listopada 2022 r., 3 lutego 2023 r. i 22 stycznia 2024 r.. W wyniku tych decyzji nowy zbiór zasad - Zasady pisowni i interpunkcji polskiej - ma od początku 2026 roku pełnić rolę jedynego obowiązującego kompendium reguł ortograficznych i interpunkcyjnych. To oznacza, że wcześniejsze uchwały z lat 1997–2008 oraz inne dokumenty sprzeczne z nowym zbiorem przestaną obowiązywać.

Rada tłumaczy, że celem jest uproszczenie zapisu grup wyrazów, ograniczenie wyjątków i zmniejszenie konieczności szczegółowej analizy znaczeniowej przy wyborze pisowni. Przypomina też, że jej kompetencje regulują przepisy prawa — art. 31 ust. 1 Ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim.

Konsekwencje praktyczne - co dokładnie się zmienia i co to znaczy dla Konina

Nowe zasady wprowadzają szereg dopuszczalnych wariantów zapisu oraz ujednolicenie form, m.in.:

• możliwość zapisu nieoficjalnych nazw etnicznych małą lub wielką literą (np. formy alternatywne takich słów jak kitajec/Kitajec);
• dopuszczenie zapisu przymiotników tworzonych od imion lub rzadziej od nazwisk zarówno małą, jak i wielką literą (przykładowo różne warianty określeń związanych z imionami czy nazwiskami);
• luzowanie zasad łączenia słów - możliwość stosowania form ciągłych albo rozdzielnych jak miniwieża / mini wieża czy superpomysł / super pomysł;
• elastyczność w stosowaniu łącznika, przecinka lub zapisu rozdzielnego w zestawieniach typu tuż-tuż / tuż, tuż / tuż tuż;
• zapis z łącznikiem w przypadkach takich jak pół-Polka, gdy chodzi o osobę o mieszanym pochodzeniu.

Dla instytucji i firm oznacza to konieczność przejrzenia materiałów: nazwy lokali, mediów czy nagród będą teraz mogły występować w szerszym zakresie wariantów zapisu. Przygotowane przykłady w komunikacie pokazują, jak mogą funkcjonować nazwy handlowe czy kulturalne po zmianach.

Dla czytelników, uczniów i nauczycieli najważniejsze praktyczne konsekwencje to:

• aktualizacja słowników i słowników w programach do pisania oraz sprawdzenie podręczników szkolnych,
• uwzględnienie dopuszczalnych wariantów przy tworzeniu stron internetowych, szyldów i materiałów promocyjnych,
• świadomość, że pewne dotychczas „błędne” formy mogą stać się akceptowalne.

Warto zwrócić uwagę, że zmiany wprowadzono z myślą o ułatwieniu życia piszącym, ale przez pewien czas mogą też powodować niejednolitość zapisów w przestrzeni publicznej i mediach — aż do momentu, gdy standardy zostaną powszechnie zaktualizowane.

Podsumowując - administracje szkolne, wydawcy, redakcje i producenci oprogramowania powinni zaplanować w najbliższych miesiącach aktualizacje swoich materiałów i narzędzi, tak by od początku 2026 roku zapisy odpowiadały nowym wytycznym Rady.

na podstawie: Urząd Miejski Konin.