W Koninie kościotrupy nie straszyły. Opowieść o meksykańskim święcie

W Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Zofii Urbanowskiej w Koninie śmierć dostała zupełnie inną twarz - kolorową, przewrotną i mocno zakorzenioną w codzienności. Podczas spotkania z Olą Synowiec meksykański Día de Muertos przestał być pocztówkowym obrazkiem, a stał się opowieścią o pamięci, rodzinie i sposobie patrzenia na obce kultury.

• „Konin Lubi Książki 2026” zabrał publiczność do Meksyku
• Ołtarze pamięci przywracają zmarłych do domów
• Ola Synowiec pokazała, jak opowiadać o innych bez egzotyzowania

„Konin Lubi Książki 2026” zabrał publiczność do Meksyku

Spotkanie odbyło się 14 października w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Zofii Urbanowskiej w Koninie, w ramach cyklu „Konin Lubi Książki 2026”. Ola Synowiec - pisarka, dziennikarka i latynoamerykanistka - opowiadała o Dniu Zmarłych, którego symbole są dziś rozpoznawalne na całym świecie.

Kolorowe czaszki, elegancka Catrina i charakterystyczny makijaż mogą wyglądać jak efektowna dekoracja, ale ich znaczenie sięga znacznie głębiej. W meksykańskiej kulturze kościotrupy nie muszą oznaczać grozy. Często pokazuje się je w zwyczajnych, czasem zabawnych sytuacjach - tak, by przypominały, że śmierć jest częścią ludzkiego doświadczenia.

„Meksyk zakochał się w kościotrupach” - mówiła Ola Synowiec, pisarka, dziennikarka i latynoamerykanistka.

Día de Muertos wyrasta ze spotkania dawnych wierzeń rdzennych mieszkańców Meksyku z tradycjami przywiezionymi przez Hiszpanów. W tym sensie ma też punkt styczny z polskim Dniem Zadusznym - choć meksykańskie obchody są znacznie bardziej kolorowe, otwarte i mocniej obecne w przestrzeni publicznej. 💀

Ołtarze pamięci przywracają zmarłych do domów

Jednym z najważniejszych elementów święta są ołtarze pamięci. Powstają na cmentarzach, w domach i w miejscach publicznych - podobnie powszechnie, jak w Polsce pojawiają się choinki w okresie Bożego Narodzenia.

Na takich ołtarzach umieszcza się zdjęcia zmarłych, ich ulubione przedmioty, potrawy i drobne pamiątki. Wszystko po to, by symbolicznie zaprosić bliskich z powrotem. W ludowych wierzeniach właśnie wtedy granica między światem żywych i umarłych staje się cieńsza, a zmarli mogą odwiedzić swoich bliskich. 🕯️

Ważne są także zapachy i smaki. Przygotowuje się dania, które lubili zmarli, a także cukier - niezbędny element świątecznych ofiar. Według ludowych wyobrażeń zmarli nie jedzą jednak jak żywi. Zabierają ze sobą smak i aromat przygotowanych potraw.

Ola Synowiec pokazała, jak opowiadać o innych bez egzotyzowania

Spotkanie w Koninie dotyczyło nie tylko meksykańskich zwyczajów. Ola Synowiec zwracała uwagę, że o innych kulturach łatwo mówić sensacyjnie i powierzchownie, sprowadzając je do ciekawostek dla turystów. Tymczasem zrozumienie wymaga słuchania, zadawania pytań i próby spojrzenia na świat z perspektywy ludzi, którzy w nim żyją.

To podejście ma mocne podstawy w jej doświadczeniu. Autorka przez dziewięć lat mieszkała w Meksyku, pisała przewodniki po tym kraju i stworzyła książkę „Dzieci szóstego słońca. W co wierzy Meksyk”. Jest także autorką reportażu „Na poboczu Ameryk. Pieszo z Panamy do Kanady” oraz edukatorką globalną zajmującą się postkolonializmem i etycznym opowiadaniem o świecie.

Dodatkowy kontekst wydarzeniu nadały naczynia podarowane Miastu przez meksykańskich artystów, którzy odwiedzili Konin podczas piątej edycji Wieczoru Choreografów. Dzięki temu opowieść o Día de Muertos dostała nie tylko literacki i reporterski wymiar, ale również materialny ślad meksykańskiej obecności w mieście. 🇲🇽

na podstawie: Miejska Biblioteka Publiczna im. Zofii Urbanowskiej w Koninie.